ARS REGIA

Leon C h a j n, Polskie wolnomularstwo 1920-1938. Reprint wydania 2. (1984), 570 ss, 8 tabl., Wydawnictwo Akme 2005, ISBN-10: 83-85333-32-0,  ISBN-13: 978-83-85333-32-6

Pierwsza naukowa monografia dziejów wolnomularstwa                  II Rzeczypospolitej

Pierwsze wydanie monografii Leona Chajna ukazało się pt. Wolnomularstwo w II Rzeczypospolitej  (Spółdzielnia Wydawnicza 'Czytelnik", 1975) . Recenzenci, w ich liczbie Ludwik Hass, wytknęli Autorowi wiele błędów i nieścisłości, ale w odbiorze polskiego środowiska wolnomularzy było to pierwsze opracowanie pisane z pozycji życzliwych Sztuce Królewskiej, równocześnie przybliżające czytelnikom "ducha" i zasady masonerii. Nie ulegało watpliwości, że Chajn przedstawia polskich braci niejako z wewnątrzlożowej perspektywy. To zadecydowało o odmiennym niż w innych kręgach przyjęciu książki Leona Chajna i jej wysokiej ocenie. 

Wydanie 2.zmienione i rozszerzone z 1984 r. ukazało się już po śmierci Autora, pod zmienionym tytułem. Ustosunkowując się do krytyki kierowanej pod adresem wydania 1. Leon Chajn pisał we wstępie: "Istota trudności pzry podjęciu tej próby polegała na niedostatku przekazów źródłowych do okresu, którym miałem się zająć" (s. 5). W istocie, w czasie wojny spłonęły bezcenne archiwa Emila Kipy i Hipolita Gliwica; ogień strawił też zebrane ponownie po wojnie materiały prof. Kipy. Nigdy też nie odnaleziono materiałów zdeponowanych jesienią 1938 . w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie.

"Przygotowujac drugie wydanie autor zawęził obszar poszukiwań (pominął wolnomularstwo niemieckie i żydowskie w II RP skupiając się na polskim), jednocześnei znacznie rozszerzając ich zakres - opisał nie tylko WLNP ale również polskich członków Wielkiego Wschodu oraz inne odłamy masonerii nieregularnej" (od Wydawcy reprintu)